നെല്ലൻ ജോയി, മുംബൈ
മഴയുടെ ആരവങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞ് ആകാശം തെളിയുമ്പോൾ മുംബൈ പതുക്കെ മറ്റൊരു കാലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണ്. കടൽക്കാറ്റിന് നേരിയ കുളിർമയേറുന്നു. മഴക്കാലത്തിന്റെ നനവിൽനിന്ന് നഗരവീഥികൾ മോചിതമാകുന്നു. മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ അരിച്ചിറങ്ങുന്ന വെയിലിന് പോലും ഒരു പ്രത്യേക മൃദുത്വം കൈവരുന്നു. ഡിസംബർ, ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിലെ ഈ കാലം മുംബൈയ്ക്ക് കേവലം ശൈത്യകാലമല്ല; നഗരത്തിന്റെ സൗന്ദര്യവും സർഗാത്മകതയും സാമൂഹികജീവിതവും ഒരുപോലെ പൂത്തുലയുന്ന സവിശേഷമായൊരു അനുഭവമാണ്.
മഞ്ഞും മഞ്ഞുവീഴ്ചയും മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല. ഉത്തരേന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിലെപ്പോലെ കനത്ത തണുപ്പും കമ്പിളിപ്പുതപ്പുകളും ഇവിടെ ആവശ്യമില്ല. മറിച്ച്, പകൽ നേരത്തെ സുഖകരമായ വെയിലും സന്ധ്യകളിലെ കടൽക്കാറ്റും രാത്രിയിലെ നേരിയ കുളിർമയുമാണ് മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.
ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള മാസങ്ങളാണ് പൊതുവെ നഗരത്തിലെ തണുപ്പുകാലം. ഈ കാലാവസ്ഥ നഗരത്തെ പുറത്തേക്ക് ഇറങ്ങാനും നടക്കാനും കാണാനും ആസ്വദിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
മുംബൈയുടെ പ്രഭാതങ്ങൾക്ക് ഈ കാലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക സൗന്ദര്യമുണ്ട്. മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ കടൽത്തീരത്ത് സൂര്യോദയം കാണാനെത്തുന്നവർ, ജോഗേഴ്സ് പാർക്കിലും ശിവാജി പാർക്കിലും വ്യായാമത്തിനിറങ്ങുന്നവർ, ബാന്ദ്ര ബാൻഡ്സ്റ്റാൻഡിലെ പാറക്കെട്ടുകളിൽ ഇരുന്ന് കടൽക്കാറ്റ് ആസ്വദിക്കുന്നവർ, കഫേകളിൽ ചായയും കാപ്പിയുമായി പ്രഭാതം തുടങ്ങുന്നവർ…
തിരക്കിന്റെ പര്യായമായ ഈ നഗരം പോലും ചില നിമിഷങ്ങളിൽ എത്ര മനോഹരമായി ശാന്തമാകുമെന്ന് ഈ കാലം നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
മുംബൈയുടെ ചരിത്രത്തെ ഓർക്കാതെ ഈ നഗരത്തിന്റെ ശൈത്യകാലത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാനാവില്ല. ഒരുകാലത്ത് ഏഴ് ദ്വീപുകളായി നിലനിന്നിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കാലക്രമേണ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വാണിജ്യനഗരങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്ന കഥയുണ്ട് മുംബൈയ്ക്ക്.
കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളായ ഗേറ്റ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് ടെർമിനസ്, ഫോർട്ട് പ്രദേശത്തെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ, രാജാബായി ക്ലോക്ക് ടവർ, വിക്ടോറിയൻ ഗോഥിക്, ആർട്ട് ഡെക്കോ ശൈലിയിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന അടയാളങ്ങളാണ്.
മഴക്കാലത്ത് തിരക്കിലും ഗതാഗതക്കുരുക്കിലും ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്ന പല ചരിത്രവീഥികളും ശൈത്യകാലത്ത് കൂടുതൽ മനോഹരമായ അനുഭവങ്ങളായി മാറുന്നു. കാലത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ പേറുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ പഴയ ബോംബെയുടെ ഓർമ്മകളിലേക്ക് നമുക്ക് സഞ്ചരിക്കാം.
ഫോർട്ടിലെ പഴയ പുസ്തകശാലകളും ഇറാനി കഫേകളും കൊളാബയിലെ ഇടവഴികളും കാളാ ഘോഡയിലെ കലാവീഥികളും നഗരത്തിന്റെ ഭൂതകാലത്തെയും വർത്തമാനത്തെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാലങ്ങളാണ്.
കലയും സംസ്കാരവും മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്തിന് മറ്റൊരു മുഖം നൽകുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് കാളാഘോഡ പ്രദേശം ഈ കാലത്ത് കലയുടെ വലിയൊരു തുറന്ന വേദിയായി മാറുന്നു. ജനുവരി, ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിൽ അരങ്ങേറുന്ന കാളാഘോഡ ആർട്സ് ഫെസ്റ്റിവൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ്.
ചിത്രകല, ശിൽപകല, ഫോട്ടോഗ്രാഫി, നാടകം, സംഗീതം, നൃത്തം, സാഹിത്യം, സിനിമ തുടങ്ങി സർഗാത്മകതയുടെ വിവിധ മേഖലകളെ ഒരേ വേദിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന ഈ ഉത്സവം മുംബൈയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളമാണ്.
കല ഗാലറികളിൽ ഒതുങ്ങേണ്ട ഒന്നല്ലെന്നും തെരുവുകളിലേക്കും പൊതുഇടങ്ങളിലേക്കും ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലേക്കും ഇറങ്ങിവരേണ്ടതാണെന്നും കാളാഘോഡ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ജഹാംഗീർ ആർട്ട് ഗാലറിയിലും നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലും നടക്കുന്ന പ്രദർശനങ്ങൾ മുതൽ ചെറിയ കലാകൂട്ടായ്മകളുടെ അവതരണങ്ങൾ വരെ ഈ കാലത്ത് നഗരത്തിന്റെ സർഗാത്മക ലോകം കൂടുതൽ സജീവമാകുന്നു.
മറാത്തി നാടകം, ഹിന്ദി നാടകം, ഇംഗ്ലീഷ് നാടകം, വിവിധ ഭാഷകളിലെ സംഗീതപരിപാടികൾ എന്നിവയ്ക്കും ഈ കാലം അനുയോജ്യമായ വേദിയൊരുക്കുന്നു.
സാഹിത്യത്തിനും മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്ത് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. നഗരത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ വായനയും എഴുത്തും ചർച്ചകളും സാംസ്കാരിക സംവാദങ്ങളും പുതിയൊരു ഊർജം നേടുന്ന കാലമാണിത്. മറാത്തി സാഹിത്യത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ പാരമ്പര്യം മുതൽ ഉർദു കവിതയുടെ സൗന്ദര്യം വരെ, ഹിന്ദി സാഹിത്യത്തിന്റെ ജനകീയത മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിന്റെ ആഗോള സ്വഭാവം വരെ, മലയാളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ സർഗാത്മക സാന്നിധ്യം വരെ മുംബൈയുടെ സാഹിത്യലോകം ബഹുസ്വരമാണ്.
പുസ്തകശാലകളിലും സാഹിത്യസദസ്സുകളിലും വായനക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മകളിലും കവിതാസന്ധ്യകളിലും എഴുത്തുകാരുടെ സംവാദങ്ങളിലും ഈ നഗരത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക ജീവിതം പ്രകടമാകുന്നു. നഗരത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതപ്പെട്ട എത്രയോ കഥകളും കവിതകളും നോവലുകളും ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളും മുംബൈയുടെ മറ്റൊരു ചരിത്രം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഒരുപക്ഷേ, ഒരു ലോക്കൽ ട്രെയിനിലെ യാത്രക്കാരന്റെ ജീവിതം പോലും ഒരു നോവലിനുള്ള ഇതിവൃത്തമായേക്കാം. ഒരു ചായക്കടയിലെ സംഭാഷണം ഒരു ചെറുകഥയായി മാറിയേക്കാം. മനുഷ്യരുടെ അനന്തമായ ജീവിതാനുഭവങ്ങളാണ് മുംബൈയുടെ സാഹിത്യത്തിന് എന്നും അസംസ്കൃത വസ്തുവാകുന്നത്.
കായികരംഗത്തും ഈ കാലം മുംബൈയ്ക്ക് ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ശൈത്യകാലത്തിന്റെ സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥ നഗരത്തെ കായികപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വലിയൊരു വേദിയാക്കി മാറ്റുന്നു. മുംബൈ മാരത്തൺ ആയിരക്കണക്കിന് ഓട്ടക്കാരെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന വലിയൊരു കായികോത്സവമാണ്. പ്രായഭേദമന്യേ വിവിധ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ളവർ ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിനായി നഗരവീഥികളിലൂടെ ഓടിയെത്തുന്ന കാഴ്ച മുംബൈയുടെ കൂട്ടായ്മയുടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.
മഹാലക്ഷ്മി റേസ്കോഴ്സിലെ കുതിരപ്പന്തയങ്ങളും ഇന്ത്യൻ ഡർബിയും കായികപ്രേമികൾക്ക് മറ്റൊരു ആവേശമാണ്. വാംഖഡെ സ്റ്റേഡിയത്തിലെ ക്രിക്കറ്റ് മത്സരങ്ങൾ, ശിവാജി പാർക്കിലെ ക്രിക്കറ്റ് പരിശീലനങ്ങൾ, നഗരത്തിലെ വിവിധ കായികമൈതാനങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, അത്ലറ്റിക്സ് മത്സരങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ നഗരത്തിന്റെ കായികസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ക്രിക്കറ്റ് മുംബൈക്കാർക്ക് കേവലം ഒരു കളിയല്ല; അത് പല തലമുറകളുടെയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ആവേശത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്.
രാഷ്ട്രീയത്തിനും മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക സജീവതയുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക തലസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, മഹാരാഷ്ട്രയുടെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ ചലനങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിലും മുംബൈയുടെ സ്ഥാനം നിർണായകമാണ്.
ആസാദ് മൈതാനവും ശിവാജി പാർക്കും ചരിത്രപരമായ പൊതുയോഗങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ സമ്മേളനങ്ങളുടെയും പ്രതിഷേധങ്ങളുടെയും സാക്ഷികളാണ്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സമ്മേളനങ്ങൾ, തൊഴിലാളി സംഘടനകളുടെ കൂട്ടായ്മകൾ, സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പൊതുയോഗങ്ങൾ, ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം നഗരത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തെ സജീവമാക്കുന്നു.
മുംബൈയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യചരിത്രവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ട്രേഡ് യൂണിയൻ പോരാട്ടങ്ങൾക്കും ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന രൂപീകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കും ഈ നഗരം വേദിയായിട്ടുണ്ട്.
ദാദർ, പരേൽ, ലാൽബാഗ്, ഗിർഗാവ് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ തെരുവുകൾക്ക് ഓരോന്നിനും പറയാൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെയും കഥകളുണ്ട്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശബ്ദം തെരുവുകളിൽ ഉയരുമ്പോഴും അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ തീരുമാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോഴും മുംബൈ അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം നിലനിർത്തുന്നു.
ആഘോഷങ്ങളാണ് മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്തിന് മറ്റൊരു നിറം നൽകുന്നത്. ക്രിസ്മസിന്റെ നക്ഷത്രങ്ങളും ദീപാലങ്കാരങ്ങളും പള്ളികളിലെ പ്രാർത്ഥനകളും നഗരത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക ഉത്സവാന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ബാന്ദ്ര, മാഹിം, കൊളാബ, ചെമ്പൂർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ക്രിസ്മസ് ആഘോഷങ്ങൾ മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെയും കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെയും കൂട്ടായ്മയുടെയും മനോഹരമായ അനുഭവങ്ങളായി മാറുന്നു.
അർദ്ധരാത്രിയിലെ കുർബാനകളും കരോൾ ഗാനങ്ങളും ക്രിസ്മസ് വിരുന്നുകളും കേവലം ഒരു മതത്തിന്റെ ആഘോഷമല്ലാതെ നഗരത്തിന്റെ ബഹുസ്വര സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു.
പുതുവർഷത്തെ വരവേൽക്കാൻ മറൈൻ ഡ്രൈവും ഗേറ്റ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യയും ജുഹു ബീച്ചും ബാന്ദ്രയുടെ കടൽത്തീരങ്ങളും ജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറയുന്നു.
പഴയ വർഷത്തിന്റെ ഓർമ്മകളെ പിന്നിലാക്കി പുതിയ പ്രതീക്ഷകളുമായി മുന്നോട്ടുപോകുന്ന മനുഷ്യരുടെ മുഖങ്ങളിൽ ഈ നഗരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ജീവിതം കാണാം. തുടർന്ന് മകരസംക്രാന്തിയുടെ പട്ടങ്ങൾ ആകാശത്ത് ഉയരുന്നു. ജനുവരിയിലെ ബാംഗംഗ സംഗീതോത്സവം പോലുള്ള സാംസ്കാരിക വേദികൾ ചരിത്രത്തിന്റെയും സംഗീതത്തിന്റെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും ബന്ധം പുതുക്കുന്നു. ഫെബ്രുവരിയിലെ വിവിധ കലാ-സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ നഗരത്തിന്റെ ഉത്സവകാലത്തിന് പുതിയ തുടർച്ച നൽകുന്നു.
മുംബൈയുടെ ഭക്ഷണസംസ്കാരവും ഈ കാലത്ത് കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യകരമാകുന്നു. ഇറാനി കഫേകളിലെ ചായയും ബണ്ണും, മറാത്തി ഭക്ഷണശാലകളിലെ പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങളും, കൊളാബയിലെയും ഫോർട്ടിലെയും പഴയ ഭക്ഷണശാലകളും, ദാദറിലെ മഹാരാഷ്ട്ര രുചികളും, ബാന്ദ്രയിലെ കഫേ സംസ്കാരവും, തെരുവോരങ്ങളിലെ ചൂടുള്ള പലഹാരങ്ങളും നഗരത്തിന്റെ രുചിവൈവിധ്യത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
കടൽത്തീരത്തെ സായാഹ്ന നടത്തത്തിനുശേഷം ഒരു ചായയോ കാപ്പിയോ കുടിച്ചുകൊണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളുമായി സമയം ചെലവഴിക്കുന്നതും ഈ കാലത്തിന്റെ ചെറിയ സന്തോഷങ്ങളിലൊന്നാണ്.
ഇതിനിടയിൽ പ്രണയത്തിനും മുംബൈയിൽ ഒരു പ്രത്യേക കാലമുണ്ട്. സിനിമകളിൽ മാത്രം കണ്ടിരുന്ന പ്രണയരംഗങ്ങൾ നഗരത്തിന്റെ പല കോണുകളിലും യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നു. മറൈൻ ഡ്രൈവിലെ കടൽഭിത്തിയിൽ ഇരുന്ന് സൂര്യാസ്തമയം കാണുന്ന രണ്ട് മനുഷ്യർ, ബാന്ദ്ര ബാൻഡ്സ്റ്റാൻഡിലെ പാറക്കെട്ടുകളിൽ കടൽക്കാറ്റിനൊപ്പം സംസാരിച്ചിരിക്കുന്ന യുവമിഥുനങ്ങൾ, കഫേകളിലെ ജനാലയ്ക്കരികിൽ പരസ്പരം പങ്കുവയ്ക്കുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾ, ലോക്കൽ ട്രെയിനിലെ തിരക്കിനിടയിലും കണ്ടുമുട്ടുന്ന പരിചിതമായ കണ്ണുകൾ. മുംബൈയുടെ പ്രണയത്തിന് പല മുഖങ്ങളുണ്ട്.
പ്രണയം ഇവിടെ യുവത്വത്തിന്റെ മാത്രം അവകാശമല്ല. ജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ പരസ്പരം സമയം കണ്ടെത്തുന്ന ദമ്പതികൾക്കും, വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം പഴയ സൗഹൃദങ്ങൾ പുതുക്കുന്നവർക്കും, കുടുംബത്തോടൊപ്പം കടൽത്തീരത്ത് സായാഹ്നം ചെലവഴിക്കുന്നവർക്കും ഈ നഗരം ഒരുപോലെ ഇടം നൽകുന്നു.
ഒരുപക്ഷേ മുംബൈയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പ്രണയം ഈ നഗരത്തോടുള്ള അതിലെ നിവാസികളുടെ പ്രണയം തന്നെയായിരിക്കും. എത്രയോ സ്വപ്നങ്ങളുമായി ഇവിടെയെത്തിയവർ, എത്രയോ പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും ഈ നഗരത്തെ വിട്ടുപോകാൻ കഴിയാതെ ഇവിടെത്തന്നെ ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നു.
മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യവും പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കേണ്ടതുണ്ട്കേരളത്തിൽനിന്ന് ജീവിതത്തിന്റെയും തൊഴിലിന്റെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും സ്വപ്നങ്ങളുമായി എത്തിയ ആയിരക്കണക്കിന് മലയാളികൾ ഈ നഗരത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ സ്വന്തമായ ഇടം കണ്ടെത്തിയവരാണ്.
വിവിധ മലയാളി സംഘടനകളുടെ വാർഷികാഘോഷങ്ങൾ, കുടുംബസംഗമങ്ങൾ, ക്രിസ്മസ്-പുതുവത്സര പരിപാടികൾ, കലാസാഹിത്യ മത്സരങ്ങൾ, സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികൾ, സാമൂഹിക സേവന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ മുംബൈയിലെ മലയാളി സമൂഹവും ഈ കാലത്തെ ആഘോഷമാക്കുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ ഭാഷയും സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും മുംബൈയുടെ ബഹുസ്വര ജീവിതവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഒരു വശത്ത് മറാത്തി നാടൻ കലകളും മറുവശത്ത് മലയാളത്തിന്റെ ഗാനങ്ങളും; ഒരിടത്ത് ഗുജറാത്തി കുടുംബങ്ങളുടെ ആഘോഷങ്ങൾ, മറ്റൊരിടത്ത് ഉത്തരേന്ത്യൻ സമൂഹങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ. വിവിധ ഭാഷകളും വിശ്വാസങ്ങളും ജീവിതരീതികളും പരസ്പരം ഇടകലരുന്ന ഈ നഗരമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഒരു ചെറുപതിപ്പ്.
ഈ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന് പുതിയൊരു മാനം നൽകുന്ന ശ്രദ്ധേയമായ സംരംഭമാണ് ഓൾ മുംബൈ മലയാളി അസോസിയേഷനും (AMMA Mumbai) നെഹ്റു സയൻസ് സെന്ററും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന മറാത്തി–മലയാളി എത്തിനിക് ഫെസ്റ്റ്. രണ്ട് ഭാഷാ സമൂഹങ്ങളുടെ ആഘോഷം എന്നതിലുപരി, മഹാരാഷ്ട്രയുടെ മണ്ണിൽ ജീവിക്കുകയും വളരുകയും ചെയ്യുന്ന മലയാളി സമൂഹവും ഈ നാടിന്റെ തനതായ സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും തമ്മിലുള്ള ഹൃദയബന്ധത്തിന്റെ വലിയൊരു ആഘോഷമാണിത്.
മറാത്തിയുടെയും മലയാളത്തിന്റെയും ഭാഷാ സൗന്ദര്യവും കലാപാരമ്പര്യവും ഭക്ഷണവൈവിധ്യവും വേഷവിധാനങ്ങളും നാടൻ കലകളും സംഗീതവും നൃത്തവും ഒരേ വേദിയിൽ സംഗമിക്കുമ്പോൾ അത് കേവലം ഒരു ഉത്സവമായി ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക സൗഹൃദത്തിന്റെയും സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും മനോഹരമായ പ്രഖ്യാപനമായി അത് മാറുന്നു.
മഹാരാഷ്ട്രയുടെ മണ്ണിൽ മലയാളി സമൂഹം നേടിയെടുത്ത സാമൂഹികമായ അംഗീകാരത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികമായ വളർച്ചയുടെയും അടയാളം കൂടിയാണിത്. സ്വന്തം ഭാഷയും പാരമ്പര്യവും കൈവിടാതെ, തങ്ങൾ ജീവിക്കുന്ന നാടിന്റെ സംസ്കാരത്തെ ഹൃദയപൂർവം സ്വീകരിക്കുകയും അതിന്റെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്യുക എന്ന മഹത്തായ ആശയമാണ് ഈ ഫെസ്റ്റ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
കേരളത്തിന്റെ കലാപാരമ്പര്യവും മഹാരാഷ്ട്രയുടെ സമ്പന്നമായ നാടൻ കലകളും ഒരേ വേദിയിൽ അണിനിരക്കുമ്പോൾ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് അത് വേറിട്ട അനുഭവമാകുന്നു. സ്വന്തം വേരുകളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനൊപ്പം തങ്ങൾ ജീവിക്കുന്ന നാടിന്റെ ചരിത്രത്തോടും സംസ്കാരത്തോടും ആദരവ് വളർത്തുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക പാഠശാല കൂടിയായി ഈ കൂട്ടായ്മ മാറുന്നു.
ഭാഷകൾ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം, ആചാരങ്ങളും വേഷങ്ങളും ഭക്ഷണരീതികളും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം. എന്നാൽ മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നത് പരസ്പര സ്നേഹവും സൗഹൃദവും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള മനസ്സുമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് മറാത്തി–മലയാളി എത്തിനിക് ഫെസ്റ്റ് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നത്. ഓൾ മുംബൈ മലയാളി അസോസിയേഷനും നെഹ്റു സയൻസ് സെന്ററും ചേർന്ന് ഫെബ്രുവരിയിൽ ഒരുക്കുന്ന ഈ സംരംഭം മുംബൈയുടെ ബഹുസ്വര സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ പുതിയൊരു സാംസ്കാരിക അധ്യായം തുറക്കുകയാണ്.
എന്നാൽ ഈ സൗന്ദര്യത്തിനിടയിലും മുംബൈയുടെ ചില യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ മറക്കാനാവില്ല. ശൈത്യകാലം നഗരത്തിന് സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥ സമ്മാനിക്കുമ്പോഴും വായുമലിനീകരണം, പൊടിപടലങ്ങൾ, വാഹനപ്പുക, നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ അമിത സമ്മർദം എന്നിവ നഗരജീവിതത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തെയും ഗുണനിലവാരത്തെയും ബാധിക്കുന്നു.
മുംബൈയുടെ സൗന്ദര്യം മറൈൻ ഡ്രൈവിലും ഗേറ്റ്വേയിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. കല്യാൺ-ഡോംബിവിലി, താനെ, നവി മുംബൈ തുടങ്ങി മുംബൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ മേഖലയിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തും താമസിക്കുന്നവർക്കും ശുദ്ധവായുവും സുരക്ഷിതമായ പൊതുഇടങ്ങളും സാംസ്കാരിക സൗകര്യങ്ങളും മികച്ച ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും ലഭിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വികസനം ഏതാനും നഗരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ മാത്രം അവകാശമായി മാറരുത്.
മുംബൈയെ മനോഹരമാക്കുന്നത് അതിന്റെ ഉയർന്ന കെട്ടിടങ്ങളോ ആഡംബര കാറുകളോ വാണിജ്യസമുച്ചയങ്ങളോ മാത്രമല്ല.
പുലർച്ചെ ആദ്യത്തെ ലോക്കൽ ട്രെയിനിൽ യാത്ര തുടങ്ങുന്ന തൊഴിലാളിയും, തെരുവോരത്ത് ചായ വിൽക്കുന്ന മനുഷ്യനും, കടൽത്തീരത്ത് ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്ന കലാകാരനും, പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥിയും, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അഭിപ്രായം പറയുന്ന സാധാരണക്കാരനും, ജീവിതത്തിന്റെ രണ്ടറ്റം കൂട്ടിമുട്ടിക്കാൻ പോരാടുന്ന കുടുംബവുമെല്ലാം ചേർന്നാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ ആത്മാവ് രൂപപ്പെടുന്നത്.
മഴക്കാലത്തിന്റെ കനത്ത മേഘങ്ങൾ മാറി ആകാശം തെളിയുമ്പോൾ മുംബൈയുടെ മുഖത്ത് വിരിയുന്ന ഈ പുഞ്ചിരി ഏതാനും മാസങ്ങളുടെ മാത്രം അനുഭവമല്ല. പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള കരുത്തും വ്യത്യസ്തതകളെ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള വിശാലതയും പുതിയ സ്വപ്നങ്ങളെ സ്വീകരിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധതയുമാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കരുത്ത്.
ഇവിടെ ശൈത്യകാലം പ്രകൃതിയുടെ ഒരു ഋതുമാറ്റം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യരുടെ കൂടിച്ചേരലുകളുടെയും കലയുടെ ഉണർവിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെ പുനർജന്മത്തിന്റെയും കാലമാണ്.
കടൽക്കാറ്റ് നഗരത്തിന്റെ മുഖത്ത് തലോടുമ്പോൾ, തെരുവുവിളക്കുകൾ തെളിയുമ്പോൾ, കലാവേദികൾ ഉണരുമ്പോൾ, മറൈൻ ഡ്രൈവിൽ സായാഹ്നങ്ങൾ നീളുമ്പോൾ, നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരേ സമയം ആയിരക്കണക്കിന് കഥകൾ എഴുതപ്പെടുകയാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുംബൈയുടെ ശൈത്യകാലം ഒരു കാലാവസ്ഥയുടെ പേരല്ല. അത് ഒരു ജീവിതശൈലിയാണ്. ചരിത്രവും വർത്തമാനവും കൈകോർക്കുന്ന, കലയും രാഷ്ട്രീയവും സാഹിത്യവും പ്രണയവും ഒരേ നഗരസ്പന്ദനമായി മാറുന്ന അപൂർവമായൊരു അനുഭവം.
മുംബൈ നഗരം കുളിരിലേക്ക്…വീണ്ടും അതിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഋതുവിലേക്ക്
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ വാർത്തകളും വിശേഷങ്ങളും
AMCHI MUMBAI – Every Saturday | 4:30 PM | Kairali News
